ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ 2018

Τα νεότερα αγγεία του ελληνικού χώρου και το ιστορικό τους πλαίσιο

Στη φωτογραφία δύο αγγεία από τη Λέσβο. Το δεξιά προέρχεται από ένα σύνολο δεκάδων αγγείων από όλο το Αιγαίο, χρονολογημένα με ασφάλεια στις αρχές του 19ου αι.. Τα αγγεία αυτά θα παρουσιαστούν στο 12ο διεθνές συνέδριο για την Μεσαιωνική και Νεότερη Κεραμική της Μεσογείου. Το αγγείο στα αριστερά είναι από το εργαστήριο της οικογένειας Κουρτζή και χρονολογείται μετά τα μέσα του 20ου αιώνα. Οι ομοιότητες είναι εμφανείς και υποδηλώνουν μια αδιάλειπτη συνέχεια στην τεχνική και στη φόρμα. Είναι όμως παντού έτσι; Τα νεότερα δεδομένα δείχνουν πως δεν αρκούν μορφολογικές συγκρίσεις για να κατανοήσουμε την κεραμική αυτή στο ιστορικό της πλαίσιο.

Οι τελευταίες έρευνες υποδεικνύουν ότι η νεότερη κεραμική του ελληνικού χώρου δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται ως απλή συνέχεια της αρχαίας και βυζαντινής κεραμικής. Υπήρξε πολυσχιδής και εξαιρετικά διαφοροποιημένη κατά τόπους και εποχές. Στον τομέα της τεχνολογίας φαίνεται πως οι αλλαγές από το μεσαίωνα ήταν μικρές και αργές.  Ωστόσο  αρκετές διαφοροποιήσεις υπήρξαν στο σχήμα και στη χρήση των αγγείων. Πολλές παλιές φόρμες εγκαταλείφθηκαν, κάποιες από αυτές διαφοροποιήθηκαν, λίγες συνεχίστηκαν. Παράλληλα εισήχθησαν αρκετά νεωτερικά στοιχεία, από την ευρωπαϊκή κυρίως κεραμική. Πολλές από αυτές τις αλλαγές οφείλονταν σε σημαντικές ιστορικές και κοινωνικές μεταβολές. Η ένταξη της νεότερης κεραμικής στο ιστορικό της πλαίσιο είναι πλέον ένα από τα ζητούμενα της έρευνας.

Πολλές από τις παραπάνω διαπιστώσεις προέρχονται από πρόσφατες μελέτες που θα παρουσιαστούν στο 12ο διεθνές συνέδριο για την Μεσαιωνική και Νεότερη Κεραμική της Μεσογείου που θα γίνει τον Οκτώβριο στην Αθήνα και στην οργάνωση του οποίου συμμετέχει το ΚΜΝΚ.

Κείμενο/φωτογραφία : Νίκος Λιάρος

Με τη συνδρομή των: Βαγγέλη Βλάχου, Λήδας Παπαστεφανάκη, Θαλασσινή Μπράτσου, Stefanie Sampson, KD Vitelli