Σεπτέμβριος – September 2017

Με την ευκαιρία της έκθεσης και της έκδοσης βιβλίου για το εργοστάσιο κεραμικών Icaro της Ρόδου, το έκθεμα του μήνα είναι κεραμικά από αυτό το εργοστάσιο με την απεικόνιση της Παναγίας της Φιλερήμου.
Η εταιρεία ‘ICARO’ ιδρύθηκε από τους Ιταλούς την 19η Δεκεμβρίου 1928, στο πλαίσιο ενός φιλόδοξου σχεδίου για την εκβιομηχάνιση και την ανάπτυξη της Δωδεκανήσου.

Σκοπός της ήταν η κατασκευή καλλιτεχνικών κεραμικών και πιο συγκεκριμένα αντιγράφων των περιζήτητων κεραμικών του Ιζνίκ, τα οποία υπήρχαν σε μεγάλες ποσότητες στα αρχοντικά της Λίνδου και μέχρι τις αρχές του 20ου αιώνα θεωρούνταν προϊόντα της ροδιακής κεραμικής τέχνης.

Το 1933 η εταιρεία παρουσιάζει μια σειρά από νέα μοντέλα με σκοπό την ανανέωση της παραγωγής. Ανάμεσά σε αυτά, σχέδια από τον Αυστριακό Egon Huber, με την Παναγία της Φιλερήμου (φωτ. αρ. 1-3 ) σε κεραμικά πλακάκια και σπανιότερα σε πιάτα. Αποτυπώνουν την Παναγία είτε με στέμμα, κοσμήματα και πολύτιμα πετράδια είτε στην απλή εκδοχή της με λιτά ρούχα και χρυσό φωτοστέφανο στο κεφάλι (φωτ. αρ. 1 & 2). Τόσο τα πλακάκια αλλά και τα πιάτα είναι κατασκευασμένα συνήθως με την διαδικασία της τριπλής όπτησης, καθώς τα κοσμήματα και το φωτοστέφανο είναι με χρυσό. Πλακάκια με την εικόνα της Παναγίας της Φιλερήμου εντοιχίζονταν συχνά σε προσόψεις σπιτιών, στην πόλη και στους αγροτικούς οικισμούς. Σύνθεση από τέσσερα πλακάκια κοσμεί την είσοδο του κτηρίου της εταιρείας Icaro στην οδό των Ιπποτών έως και σήμερα (φωτ. αρ. 3).

Η εικόνα της Παναγίας της Φιλερήμου, από τα σημαντικά χριστιανικά κειμήλια, θεωρήθηκε έργο του Ευαγγελιστή Λουκά, χωρίς όμως αυτό να επιβεβαιώνεται από ιστορικές πηγές. Κάποιοι υποστηρίζουν ότι μέλη του Τάγματος του Αγίου Ιωάννη την έφεραν στη Ρόδο, όπου αργότερα πήρε και το προσωνύμιο από τον λόφο Φιλέρημο στον οποίο φιλοξενήθηκε, ενώ άλλοι λένε ότι οι Ιππότες τη βρήκαν στο νησί, μετά την κατάκτησή του το 1309. Η εικόνα παρέμεινε στη Ρόδο καθ’ όλη την περίοδο της Ιπποτοκρατίας. Μετά την πτώση της Ρόδου το 1522, η εικόνα μεταφέρθηκε στο νησί της Μάλτας και αργότερα στη Ρωσία, την εποχή που ο Τσάρος Παύλος ο Α’ ανακηρύχθηκε Μέγας Μάγιστρος (1796-1801). Σήμερα φυλάσσεται στο εθνικό Μουσείο του Μαυροβουνίου, όπου μπορεί κανείς να τη θαυμάσει στο Μπλε Παρεκκλήσι.

On the occasion of the exhibition and the publication of the book for the «Icaro» Ceramics Factory in Rhodes Greece, the «exhibit of the month» is ceramics from this factory depicting Virgin Mary of Filerimos.

ICARO was founded by the Italians on December 19th, 1928, as part of an ambitious plan for the industrialization and development of the Dodecanese. Its purpose was the manufacture of artistic ceramics and more specifically copies of the famous ceramics of Iznik, which existed in large quantities at Lindos and until the beginning of the 20th century were considered to be products of Rhodian pottery art.

In 1933 the company in order to enhance the production, introduced a series of new models. Among them, designs by the Austrian Egon Huber, with the Virgin of Filerimos (photo no XX) in ceramic tiles and rarely in plates. They depict the Virgin Mary with crown, jewels and precious gems, or in another version, with simple clothes and a golden halo on the head (photo no XX & XX). Both tiles and plates are usually made with the triple firing process as the jewelery and the halo use gold color. Tiles with the Icon of Virgin Mary of Filerimos were often embedded in house facades, in town and in rural areas. A composition of four tiles adorns the entrance of the Icaro building on the street of the Knights until today (photo no XX).

The Icon of Virgin Mary of Filerimos, which is of great historical significance for Christianity, was considered the work of Luke the Evangelist. However, there are no historical sources, which verify the Icons’ origin. Some argue that members of the Order brought the Icon to Filerimos in Rhodes, thus the name. Others believe that the Knights found the Icon on the island, post its conquest in 1309. The Icon remained in Rhodes, throughout the period of the Knights rule of the island. Following the fall of Rhodes in 1522, the Icon was transferred to the island of Malta and later moved to Russia, during the time when the Russian Tsar Paul I was proclaimed a Grand Master (1796-1801). Today, visitors can admire the Icon at the Blue Chapel in Montenegro.

Κείμενο/φωτογραφίες: Γιάννος Ιωαννίδης
Text/photos copyright : Yannos Ioannidis