Ιούλιο – Αύγουστο 2018

Ιούλιο – Αύγουστο 2018 / July Agust 2018

Το ΚΜΝΚ δέχεται κατά καιρούς δωρεές κεραμικών και αρχειακού υλικού από ιδιώτες. Πρόσφατα δεχθήκαμε μια δωρεά από την κα. Λένα Καλπίδου ενός κεραμικού της εικαστικού Μαρίας Βάλκου και ενός βιβλίου για την παραδοσιακή ρουμανική κεραμική (φωτογρ. 10 – 11). Με αφορμή τη δωρεά αυτή το έκθεμα του Ιουλίου – Αυγούστου αφιερώνεται στη νεότερη Ρουμανική κεραμική.

Η Ρουμανία είναι μια χώρα με μεγάλη κεραμική παράδοση. Μέχρι το τέλος του 20ου αι. περίπου 30 κεραμικά κέντρα λειτουργούσαν σε όλες τις περιοχές της χώρας και πολλά συνεχίζουν ακόμα, παράγοντας μια τεράστια ποικιλία αγγείων, το καθένα με το δικό του αναγνωρίσιμο στυλ, όσον αφορά τη φόρμα, την υάλωση και την διακόσμηση. Εκτός από τις εξαγωγές και την κάλυψη τοπικών αναγκών, ένα μεγάλο μέρος της παραγωγής διακινείται κάθε χρόνο στα μεγάλα ετήσια πανηγύρια στις αρχές του καλοκαιριού και του φθινοπώρου. Παλαιότερα η διακίνηση και εμπορία των αγγείων γινόταν από τους ίδιους τους κατασκευαστές με κάρα που έσερναν βόδια ή άλογα και προσέγγιζαν το χώρο των πανηγυριών μέσα από συγκεκριμένες διαδρομές, γνωστές ως οι δρόμοι των αγγειοπλαστών, μια αρχαία παράδοση που περνούσε από γενιά σε γενιά.
Ένα από τα πιο σημαντικά κέντρα της αγγειοπλαστικής στη Ρουμανία είναι το Horezu, στην επαρχία Vâlcea της νότιας Ρουμανίας. Η χαρακτηριστική διακόσμηση των πιάτων στο Horezu γίνεται αρχικά με τη δημιουργία σπείρας με παχύρευστο μπατανά που ρέει από κέρατο βοδιού, η οποία στη συνέχεια, με μια μικρή βούρτσα από γουρουνότριχες, απλώνεται ή χτενίζεται σε διάφορα πολύπλοκα σχήματα και μοτίβα. Η εργασία αυτή, γνωστή ως “jirăvirea”, εκτελείται με εκπληκτική δεξιοτεχνία από τις γυναίκες των τεχνιτών.
Η Oboga στην επαρχία Olt της νότιας Ρουμανίας, είναι ένα από τα παλαιότερα αγγειοπλαστικά κέντρα της χώρας, γνωστή για την ποικιλομορφία της παραγωγής της, όπως ήταν και η Curtea de Arges με τα μεγάλα αποθηκευτικά αγγεία που φέρουν χαρακτηριστικό επίθετο διάκοσμο από κορδόνια. Άλλα σημαντικά κέντρα εφυαλωμένης κεραμικής είναι : στην κεντρική Τρανσυλβανία το Corund, το Brașov, στην ΒΔ Τρανσυλβανία το Bihor, η Baia Mare και παλαιότερα το χωριό Vama, στην ανατολική Ρουμανία το χωριό Marginea με τα μαύρα αγγεία και το Radauti. Ειδικότερα στην επαρχία Suceava της βόρειας Μολδαβίας, οι επιρροές από τα κεραμικά κέντρα της ουκρανικής Γαλικίας και της βόρειας Τρανσυλβανίας, είχαν σαν αποτέλεσμα την παραγωγή κεραμικών, με εγχάρακτα σχέδια και εφυάλωση σε λαμπερά κίτρινα ή πράσινα χρώματα, γνωστή ως «de Kutty” (ή Kuty style).
Τη δεκαετία του 1990 η Ελλάδα κατακλύστηκε από βαλκανικά κεραμικά, κυρίως από τη Βουλγαρία και τη Ρουμανία, που πωλούνταν και πωλούνται σε παζάρια και παλαιοπωλεία ως ελληνικά. Έτσι δόθηκε η ευκαιρία σε πολλούς από εμάς να έρθουμε σε επαφή με την σπουδαία κεραμική παράδοση των χωρών αυτών. Η Ρουμανία σήμερα παραμένει μία χώρα όπου η χρήση των κεραμικών είναι ενταγμένη στην καθημερινότητα των κατοίκων της και αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι της πολιτιστικής της κληρονομιάς.

CSMC receives donations of ceramic and archival material from individuals from time to time. Recently we received a donation from Ms. Lena Kallidou of a ceramic made by the artist Maria Valkou and a book on traditional Romanian ceramics (photo 10-11). On the occasion of this donation, the exhibit of July – August is devoted to the modern Romanian ceramics.

Romania is a country with a great pottery tradition. Till the end of 20th c. approximately 30 ceramic centers operated in all parts of the country, producing a vast array of pottery, each with its own recognizable style and form, glazing and decoration. In addition to exporting and meeting local needs, much of the production is circulated every year at major annual festivals in early summer and autumn. Originally, the ceramics were transported and marketed by the potters themselves with oxen or horse-drawn wagons, approaching fairgrounds through specific routes known as pottery roads; an ancient tradition passed down from generation to generation.
One of the most important centers of pottery in Romania is Horezu, in the province of Vâlcea in southern Romania. The characteristic decoration of plates in Horezu is initially made with a spiral of thick slip that flows from an ox horn, then with a small hog hair brush the slip is spread or combed into various complex shapes and motifs. This work, known as “jirăvirea”, is performed with amazing skill by craftswomen who are often also the potters’ spouses.
Oboga in the Olt province of Southern Romania, is one of the oldest pottery centers in the country, known for its diverse production, as was Curtea de Arges with its large storage vessels with a distinctive cord decoration. Other important centers for glazed pottery are: in central Transylvania, Corund and Braşov. In North Transylvania, Bihor, Baia Mare and formerly Vama village. In Eastern Romania the village Marginea with black vases, and Radauti. In particular, in the province of Suceava in northern Moldavia, influences from the ceramic centers of the Ukrainian Galicia and Northern Transylvania have resulted in the production of ceramics with engraved patterns and glazing in bright yellow or green colors, known as “de Kutty” (or Kuty style), a practice which still continues.
In the 1990s, Greece was flooded with Balkan ceramics mainly from Bulgaria and Romania, and sold in bazaars and antique shops as Greek. This gave many of us the opportunity to get in touch with the great ceramic tradition of these countries. Romania today remains a country where the use of ceramics is integrated into the everyday life of its inhabitants and is an integral part of its cultural heritage.

Κείμενο/text : Ντίνος Θ. Κόγιας

Λεζάντες φωτογραφιών
1. Πιάτο από το εργαστήριο του Bascu Mihai στο Horezu (δεύτερο μισό 20ού αιώνα). Φωτογραφία/συλλογή : Ντίνος Κόγιας.
Horezu plate from Bascu Mihai΄s pottery workshop (second half of the 20th century). Photo & collection : Dinos Koyias.

2. Διακόσμηση πιάτου στο Horezu με την τεχνική “jirăvirea”.
Decorating a plate in Horezu with the “jirăvirea” technique.

3. Ανθρωπόμορφα κανάτια από την Oboga της νότιας Ρουμανίας (μέσα 20ου αιώνα). Φωτογραφία/συλλογή : Ντίνος Κόγιας.
A pair of anthropomorphic pitchers from Oboga in Southern Romania (mid 20th century). Photo & collection : Dinos Koyias.

4. Ζωόμορφη κανάτα από το χωριό Poieniţa της επαρχίας Argeş. Το στόμιο έχει μορφοποιηθεί σε κεφάλι αρσενικού αγριοπρόβατου (Ovis ammon musimon). Φέρει χρονολογία 1957. Φωτογραφία/συλλογή : Ντίνος Κόγιας.
Zoomorphic ceramic pitcher from the village of Poieniţa in Argeş (south central Romania). The spout has been formed into a wild ram’s head (Ovis ammon musimon) with horns fully curved. This pitcher is dated 1957. Photo & collection : Dinos Koyias.

5. Πιάτο από εργοστάσιο κεραμικής του Brasov (1946). Φωτογραφία/συλλογή : Ντίνος Κόγιας.
A plate from Brasov’s ceramics factory (dated 1946). Photo & collection : Dinos Koyias.

6. Πιάτα πιθανόν από την περιοχή Banat της δυτικής Ρουμανίας (μέσα 20ού αιώνα). Φωτογραφία /συλλογή : Ντίνος Κόγιας.
Plates probably from Banat region in Western Romania (mid 20th century). Photo & collection : Dinos Koyias.

7. Κανάτι από το χωριό Vama της Βόρειας Τρανσυλβανίας με έντονο λευκό και κόκκινο χρώμα επηρεασμένο από τις τοπικές φορεσιές (μέσα 20ού αιώνα). Με χωρητικότητα 5-10 λίτρα, αυτά τα αγγεία χρησιμοποιούνταν για την αποθήκευση κρασιού ή μπράντυ. Φωτογραφία /συλλογή : Ντίνος Κόγιας.
A ceramic pitcher from Vama village in Northern Transylvania (mid 20th century). The pitcher has a traditional shape and the painted decoration was inspired by the bright red and white colours of the local folk costumes. With a capacity of 5-10 liters these vessels were used for storing wine or brandy. Photo & collection : Dinos Koyias.

8. Μικρά πιάτα από το χωριό Vama της Βόρειας Τρανσυλβανίας (μέσα 20ού αιώνα). Στις αρχές του 20ού αιώνα στο χωριό υπήρχαν πάνω από 30 αγγειοπλάστες και 12 το 1950. Από το 1994, μόνο ένας αγγειοπλάστης, ο Gheza Isvanfi, ουγγρικής εθνικότητας, συνεχίζει να φτιάχνει αγγεία μέσα στο Μουσείο του Negresti. Φωτογραφία /συλλογή : Ντίνος Κόγιας.

Small plates from the village of Vama in Northern Transylvania (mid 20th century). At the beginning of the 20th century, there were over 30 potters in Vama, and then only 12 in 1950. Since 1994, Vama pottery has been produced only within the museum of Negresti, by the Hungarian potter Gheza Isvanfi. Photo & collection : Dinos Koyias.

9. Πιάτο από το εργαστήριο του Florin Colibaba που λειτουργεί μέσα στο Εθνογραφικό Μουσείο του Radauti στη Βόρεια Μολδαβία (Kuty style, δεύτερο μισό 20ού αιώνα). Φωτογραφία/συλλογή : Ντίνος Κόγιας.
A plate from Florin Colibaba΄s pottery workshop, which is located in the Ethnographic Museum of Radauti in Northern Moldavia (Kuty style, second half of the 20th century). Photo & collection : Dinos Koyias.

10. Φωτογραφία από το βιβλίο Photo from the book:
ARTA POPULARĂ ÎN REPUBLICA POPULARĂ ROMÂNĂ CERAMICA – Β. SLATINEANU, P. H. STAHL, P. PETRESCU (1958) – Δωρεά Λένας Καλπίδου στη μνήμη της Μαρίας Βάλκου

11. Το κεραμικό της Μ. Βάλκου που δωρήθηκε στο ΚΜΝΚ. Bowl of M. Valkou that was donated to the CSMC.